Buikpijn kent iedereen. De ene keer is het een zeurend gevoel na het eten, de andere keer een plotselinge, scherpe steek die je doet stilstaan. Pijn in de buik is een van de meest voorkomende klachten bij de huisarts. Toch weet lang niet iedereen wat er precies achter zo’n pijnlijke buik kan zitten. De plek, het soort pijn en de duur zeggen vaak veel over de oorzaak.
Waar de pijn zit, vertelt al veel
De buik is verdeeld in verschillende zones, en elke zone bevat andere organen. Pijn rechtsboven, onder de ribben, hangt vaak samen met de lever of de galblaas. In de galblaas kunnen galstenen ontstaan, kleine harde klompjes die de galwegen kunnen afsluiten. Dat geeft een drukkende of krampende pijn die soms uitstraalt naar de rug of rechterschouder. Pijn linksonder wijst vaker op de dikke darm, terwijl ongemak rondom de navel regelmatig te maken heeft met de dunne darm of de blindedarm. Bij pijn rondom de maagstreek, middenin de bovenbuik, denken artsen eerder aan maagproblemen zoals een maagzweer of maagontsteking. Het helpt dus om goed te omschrijven waar je precies last hebt als je naar een dokter gaat.
Veelvoorkomende oorzaken van pijn in de buik
Verreweg de meeste gevallen van buikklachten zijn niet ernstig. Gasophoping, obstipatie of een geïrriteerde darmwand zijn de meest genoemde oorzaken. Het prikkelbare darmsyndroom, ook wel PDS genoemd, treft in Nederland naar schatting één op de vijf mensen en zorgt voor terugkerende krampen, een opgeblazen gevoel en wisselende ontlasting. Naast darmklachten spelen ook blaasontstekingen, menstruatiepijn en nierstenen regelmatig een rol. Soms zorgt stress er ook voor dat de darmen van slag raken, want de darm en het brein staan in nauw contact met elkaar via het zenuwstelsel. Dat verklaart waarom spanning of angst direct merkbaar kan zijn in de buikstreek.
Wanneer je beter een dokter kunt bellen
Niet elke buikkwaal vraagt om een doktersbezoek, maar sommige signalen mag je niet negeren. Als de pijn plotseling en hevig is, langer dan een paar uur aanhoudt of gepaard gaat met koorts, braken of bloed in de ontlasting, is het verstandig om snel contact op te nemen met een arts. Ook pijn die steeds op dezelfde plek terugkomt en niet verbetert verdient aandacht. Bij ouderen is het extra belangrijk om alert te zijn, omdat zij pijn soms minder sterk ervaren terwijl er toch iets serieus aan de hand kan zijn. Een arts kan door middel van onderzoek, bloedtests of een echo bepalen waar de klacht vandaan komt.
Wat je zelf kunt doen bij milde klachten
Bij lichte buikproblemen zijn er een aantal dingen die je zelf kunt proberen. Rust nemen en voldoende water drinken helpt al in veel gevallen. Een warmwaterkruik op de buik kan spierkrampen verlichten. Licht verteerbaar eten, zoals rijst, beschuit of gekookte groenten, geeft de darmen even rust. Vezelrijke voeding helpt bij obstipatie, maar bij een gevoelige darm kan te veel vezels juist meer klachten geven, dus het is slim om daarmee rustig te beginnen. Bewegen stimuleert de darmwerking en vermindert een opgeblazen gevoel. Wil je iets slikken, kies dan voor een middel dat past bij je klacht, zoals een kramp stillend middel bij krampen of een laxeermiddel bij verstopping. Twijfel je, raadpleeg dan de apotheker.
Veelgestelde vragen
Kan stress buikpijn veroorzaken?
Ja, stress kan zeker buikpijn veroorzaken. De darmen en het brein zijn nauw verbonden via het zenuwstelsel. Bij spanning of angst kunnen de darmen sneller of juist trager bewegen, wat leidt tot krampen, een opgeblazen gevoel of diarree. Dit heet ook wel een psychosomatische reactie.
Is buikpijn na het eten normaal?
Een licht vol gevoel na het eten is normaal, maar hevige of terugkerende pijn na de maaltijd is dat niet. Zulke klachten kunnen wijzen op een maagontsteking, een voedselallergie of een intolerantie voor bepaalde producten zoals lactose of gluten. Het is goed om bij te houden na welke maaltijden je klachten krijgt en dit met een arts te bespreken.
Wanneer is buikpijn bij kinderen een reden voor zorgen?
Buikpijn bij kinderen is heel gewoon en heeft vaak een onschuldige oorzaak zoals gasophoping of spanning voor school. Zorg wél voor een doktersbezoek als het kind hoge koorts heeft, de pijn erg hevig is, niet kan plassen of als de buik hard en opgezet aanvoelt. Ook als de pijn steeds op dezelfde plek zit en regelmatig terugkeert, is het verstandig om dit te laten onderzoeken.
Wat is het verschil tussen krampende en constante buikpijn?
Krampende buikpijn komt en gaat met golven en hangt vaak samen met de darmen, zoals bij een prikkelbare darm of darminfectie. Constante, aanhoudende pijn op één vaste plek wijst vaker op een orgaanprobleem, zoals een ontsteking van de blindedarm, galblaas of nier. Bij constante pijn is het raadzaam sneller een arts te raadplegen.